تبلیغات
بر بال انتظار - ضرورت طرح مباحث مهدویت - بعد اعتقادی -
بر بال انتظار
اللهم ارنی الطلعة الرشیدة
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 23 بهمن 1391 توسط مصطفی حدادی | نظرات ()

   یك. بعد اعتقادی

بی‌تردید «اعتقاد» بنیان اصلی زندگی انسان است و آنچه در میدان عمل محقق می‌شود، به ساختار اعتقادی مربوط است. اگر آدمی از اعتقادی صحیح و منطقی برخوردار باشد، در عمل گرفتار تناقض، بی‌هدفی و سردرگمی نخواهد شد و از همه فرصت‌های عمر خود، برای ساختن شخصیت انسانی و الهی‌اش بهره خواهد گرفت. البته این اعتقاد باید سازنده، حركت آفرین و هویّت بخش باشد و در همه فراز و نشیب‌های زندگی، مسیر درست و هموار را برای آدمی بگشاید.

در فرهنگ دینی ـ قرآن و روایات شیعه و سنّی ـ بحث معرفت و شناخت امام و اعتقاد به او، از اهمیتی ویژه برخوردار است؛ به گونه‌ای كه در ردیف اصول اعتقادی؛ یعنی، توحید، نبوت و معاد شمرده شده است.

در اینجا اهمیت شناخت امام از نظر اعتقادی، در انگاره‌های مختلف بررسی می‌شود.

1 1. شناخت امام راه معرفت خدا

نخستین و مهم‌ترین وظیفه انسان، شناخت پروردگار و آفریننده خویش است و تا شناخت او حاصل نشود، راهِ درست بندگی و اطاعت از او به روی انسان باز نخواهد شد.[1] به همین جهت در قرآن و روایات، مطالب فراوانی درباره لزوم «معرفت خدا» مطرح شده است.

بعضی از آیات قرآن، به توصیف خدا و صفات گوناگون او پرداخته است و امامان معصوم نیز در روایات و دعاها و خطبه‌ها، به شكل گسترده از خدا و اوصاف او سخن گفته‌اند.[2]

از نظرگاه روایات راه معرفت خدا و اوصاف او، شناخت اولیای خدا و امامان معصوم«علیه السلام» است؛ چون اینان مظهر اسماء و صفات الهی و آینه جمال و جلال پروردگارند. معصومین انسان‌های كاملی‌اند. كه خداوند آنان را خلیفه و نمایندة خود در زمین قرار داده و اراده كرده است كه با آنان شناخته شود و از مسیر اطاعت آنها، اطاعت شود و ثواب و عقاب را نیز بر مدار اعتقاد و اطاعت آنان قرار داده است.

وقتی از امام حسین«علیه السلام» درباره معرفت خدا و چگونگی آن سؤال شد؛ حضرت فرمود:«مَعْرفَةُ اَهْلِ كُلِّ زَمانٍ اِمامِهُمُ الَّذی یَجِبُ عَلَیْهِمْ طاعَتُهُ»؛[3] «مراد از شناخت خدا، شناخت اهل هر زمانی نسبت به امام خویشتن است، آن امامی كه اطاعت او بر آنان واجب است».

به عبارت روشن‌تر شناخت امام، طریق معرفت خدا است و انسان با شناخت امام و توجه به گفتار و دستورات او، می‌تواند در جاده صحیح زندگی گام بردارد و به سعادتی كه خداوند برای او رقم زده، برسد. معرفت خدا بدون شناختِ كسی كه از جانب او سمت راهنمایی و راهبری بندگان را دارد، امكان پذیر نیست.

شیخ صدوق(رحمة الله) در تبیین حدیث یاد شده می‌گوید: مراد این است كه مردم هر زمان بدانند، خداوند كسی است كه آنها را در هر زمان از امام معصوم خالی نگذاشته است. پس كسی كه عبادت كند خدایی را كه برای آنان حجت قرار نداده، پس غیر خدا را عبادت كرده است.[4]

1 2. شناخت امام، شرط اسلام واقعی

شیعه و سنّی به اتفاق از پیامبر اسلام نقل كرده‌اند:

«... وَ اَنَّ مَنْ ماتَ وَ لَمْ یَعْرِفْ اِمامَ زَمانِهِ ماتَ میتةً جاهِلیَّةً» [5] «و هر آینه هر كس بمیرد و حال آنكه امام زمان خود را نشناخته باشد، به مگر جاهلیت مرده است.»

بر این اساس شناخت امام شرط اسلام است و اگر كسی بی‌شناخت امام بمیرد، گویا از اسلام بی‌بهره بوده است؛ هر چند مناسك و اعمال اسلامی را انجام داده باشد. «امامت» شاهراه بندگی خدا است و آن كه در این صراط مستقیم قرار گرفته، كارها و اعمالش در مسیر درست، منطقی و عاقبت به خیری واقع شده است؛ و گرنه آن اعمال ره به جایی نبرده و كمالی برای او نخواهد آورد. امامت ستون اصلی خیمه اسلام است كه اعمال اسلامی وابسته به آن است.

1 3. شرط قبولی اعمال، پذیرش ولایت

مسأله «ولایت امامان» چنان جایگاهی دارد كه در روایات گوناگون، پذیرش همه اعمال منوط به آن شده است: امام صادق«علیه السلام» پیشوای ششم شیعیان در این باره می‌فرماید:

«لایقبلُ اللهُ مِنَ العِبادِ عَمَلاً اِلّا بِمَعْرِفَتنا»؛[6] «خداوند از بندگان عملی را نمی‌پذیرد، مگر به معرفت و شناخت ما».

براساس این روایات همه اعمال انسان، در ظرف معرفت و آگاهی او نسبت به امام زمان، ارزش می‌یابد.

1 4. بایستگی شناخت ولی نعمت

«امام» واسطه فیض الهی است و آنچه از نعمت‌ها به عالم وجود می‌رسد، به واسطه وجود او است و در این میان انسان‌ها نیز به واسطه وجود او، از انواع نعمت‌های الهی بهره‌مند می‌شوند. امام هم در«تشریع» واسطه است و هم در جنبه تكوین:

«بیمنه رزق الوری و بوجوده ثبتت الارض و السماء»[7] « به بركت او به خلق روزی می‌رسد و به واسطه وجود او زمین و آسمان پا برجاست».

در فرمایش از امام هادی«علیه السلام» است كه وقتی می‌خواهید امامی را زیارت كنید اینگونه بگویید:

«...بكم فتحَ اللهُ وَ بِكُم یَخْتِمُ وَ بِكُم یُنَزِّلُ الْغَیْثَ وَ بِكُمْ یُمْسِكُ السَّماء أنْ تَقَعَ عَلی الارضِ اِلّا بِِاِذْنِهِ»؛[8]

«به واسطه شما خدا آغاز كرد و به شما پایان می‌دهد و به وسیله شما باران را فرو می‌فرستد و به واسطه شما نگه می‌دارد آسمان را كه بر زمین نیفتد، جز به اذن او».

پیامبر«صلی‌ الله علیه و‌آله» می‌فرماید:«یا عَلیُ ! لَولا نحنُ ما خَلََقَ اللهُ آدمَ وَ لا حَواءَ وَ لاالجَنةَ وَ لاالنّارَ وَ لا السّماءَ وَ لا الارضَ»؛[9] « ای علی! اگر ما نبودیم، خدا نه آدم و نه حوّا را می‌آفرید و نه بهشت و نه جهنم را و نه آسمان و نه زمین را». آیا این خلاف ادب نیست كه ما دربارة بسیاری از امور ـ كه تأثیر چندانی در زندگی ما ندارد ـ آگاهی و اطلاع داشته باشیم؛ ولی از ولی نعمت خود بی خبر باشیم؟!

1 5. امامت، سفارش پیامبر اكرم«صلی‌ الله علیه و‌آله»

در روایتی از شیعه و سنی آمده است كه رسول گرامی اسلام«صلی‌ الله علیه و‌آله» فرمودند:«اِنّی تارِكُ فیكُمُ الثَقَلَینِ كِتابَ اللهِ وَ عِتْرَتی اَهْلَ بَیتی ما اِنْ تَمَسَكْتُمْ  بِهِما لَنْ تَضلوا بَعدی اَبَداً...»[10]

برابر این فرمایش مسلمین مأمور شده‌اند همانگونه كه به قرآن متمسك می‌شوند، به خاندان پیامبر«صلی‌ الله علیه و‌آله» و ائمه هدی علیهم‌السّلام نیز تمسك جویند تا در مسیر هدایت قرار گیرند. و این ضامن سعادت ابدی آنان است. روشن است كه تمسّك به قرآن، بدون فهمیدن محتوای آن معنا ندارد و نیز تمسك به امامان معصوم«علیه السلام» بدون معرفت و آگاهی به جایگاه رفیع و ویژگی‌‌های منحصر به فرد آنان ـ كه الگوی بشریت‌اند ـ ممكن نیست. بنابراین از این جهت نیز معرفت و آگاهی به امام زمان (عج) لازم است.

كوتاه سخن اینكه شناخت امام و حجت الهی. چنان مهم است كه در روایات فراوان بر‌ آن تأكید و به مسلمین سفارش شده است در این مسیر از خدای بزرگ استمداد كنند و پیوسته از او بخواهند كه راه معرفت حجت‌های الهی بر آنان گشوده شود. از امام صادق«علیه السلام» نقل است كه بهترین دعا برای دوران غیبت آخرین حجت الهی چنین است:

«اللهم عَرِّفْنی نَفْسَك فَاِنَّكَ اِنْ لَم تُعَرِّفنی نفسَك لَمْ اَعْرِف نَبِیّك. اللهم عَرِّفنی رسولك فَانّكَ ان لم تُعَرفِّنی رسولك لَمْ اَعرف حُجَّتك اللهم عَرَّفنی حجتك فَاِنَّكَ ان لم تعرفنی حجتك ضللت عن دینی».[11]



پی نوشتها :

[1]. ر.ك: شیخ كلینی، كافی، ج8، ص 247، ح 347.

[2]. برای بررسی اوصاف الهی در قرآن ر.ك : فهرست موضوعی«تفسیر نمونه»  برای نگاه به روایات ر.ك: «میزان الحكمه» ذیل كلمه «الله».

[3]. شیخ صدوق، علل الشرایع، ج 1، ص 9، ح 1.

[4]. همان.

[5]. شیخ صدوق، كمال‌الدین و تمام النعمة، ج 2، ص 409، ح 9، و قریب به این مضمون. ر.ك: صحیح بخاری، ج5، ص 13؛ صحیح مسلم، ج6، ص 21 و 22 ؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج9، ص 155؛ مسند ابی داود، ص 259؛ حلیة الاولیاء ج 3، ص244؛ مستدرك حاكم، ج1، ص77؛ ینابیع المودة،‌ص117.

[6]. كافی، ج1، باب نوادر، ص143، ح 4.

[7].  مفاتیح الجنان، دعای عدیله.

[8]. شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج 2، ص 615، ح 3213.

[9]. علل الشرایع، ج 1، ص 5، ح 1؛ كمال‌الدین و تمام النعمة،  ج 1، ص 254، ح 4.

[10]. ر.ك: كمال‌الدین و تمام النعمة، ج 1، ص 279؛ عیون اخبار الرضا «علیه‌السلام»، ج 2، ص62، امالی طوسی، ص 161 و....

[11]. كافی، ج 1، ص 337، ح 5.



ادامه دارد ...



طبقه بندی: ضرورت طرح مباحث مهدویت، 
برچسب ها: ضرورت طرح مباحث مهدویت، بعد اعتقاد در مهدویت،
مرجع دریافت قالبها و ابزارهای مذهبی
.:
By Ashoora.ir & Blog Skin :.